माझे_आवडते_शिक्षक

#माझे_आवडते_शिक्षक माणसाच्या जडणघडणीत आई-वडिलांच्या बरोबरीनेच त्याच्या शिक्षकांचेही अत्यंत मोलाचे योगदान असते. त्यातही एखादा शिक्षक किंवा शिक्षिका नकळत संपूर्ण आयुष्यभर पुरून उरतील एवढे महत्वाचे संस्कार करतात आणि त्या बाई किंवा सरांचे त्या माणसाच्या मनात आयुष्यभरासाठी आदराचे स्थान निर्माण होते. माझ्यावरही अनेक शिक्षकांनी असेच खूप चांगले संस्कार केले. एका अशिक्षित, अल्प-भूधारक शेतकरी कुटुंबातला मी.. आज मी जो काही आहे, तो केवळ मला शिक्षणाच्या विविध टप्प्यांवर लाभलेल्या शिक्षकांनी वेळोवेळी केलेल्या संस्कार आणि मार्गदर्शनामुळेच! सातवीपर्यंत जिल्हा परिषदेची गावात असलेली ‘शेती शाळा परिंचे‘ या शाळेत आणि पुढे रयत शिक्षण संस्थेच्या ‘कर्मवीर विद्यालय परिंचे‘ या माझ्या हायस्कूलमध्ये मला अनेक चांगले शिक्षक भेटले.त्यांनी मला शालेय अभ्यासक्रमात असलेले विषय तर शिकवलेच;पण खऱ्या अर्थाने जीवन जगणेही शिकवले. आपल्या तुटपुंज्या पगारातून माझी एसएससी परीक्षेची फॉर्म फी भरणारे पडवळ सर मला इथेच भेटले. साहित्य-कला-नाट्याचे बीज माझ्यात रुजवले ते जी. बी. विद्यासागर या माझ्या गुरुंनी.. तसं पाहिलं,तर विद्यासागर सर आम्हाला इंग्रजी शिकवायचे.आम्हाला अभ्यासक्रमात आठवीपासून इंग्रजी हा विषय होता. आठवीपर्यंत एबीसीडी न येणाऱ्या आम्हाला विद्यासागर सरांनी अशा काही कौशल्याने इंग्रजी शिकवलं, की बस्स! त्या भाषेतला एक-एक शब्द शिकवण्याची त्यांची तळमळ, हातोटी इतक्या वर्षानंतरही अजूनही जशीच्या तशी लक्षात आहे. ‘थ्रो‘ आणि ‘कॅच‘ शिकवण्यासाठी त्यांनी वर्गात चेंडू आणला होता; तर ‘डान्स‘ हा शब्द शिकवण्यासाठी त्यांनी अक्षरश: आम्हाला नाचून दाखवलं होतं! सरांनी इंग्रजी विषयाची माझी इतकी तयारी करून घेतली, की बोर्डामध्ये इंग्रजीत मी पहिल्या पाचांमध्ये होतो.. विद्यासागर सर इंग्रजी तर चांगले शिकवायचेच; पण मराठी साहित्याचाही त्यांचा गाढा अभ्यास होता.आम्हाला इंग्रजी शिकवता शिकवता अनेकदा ते मध्येच मराठी कवितेविषयी बोलायला लागायचे. त्यांचा तो तास म्हणजे माझ्यासाठी अक्षरश: साहित्यिक पर्वणी असायची.त्यांनी अशा मराठीच्या जादा तासात आम्हाला कुसुमाग्रज, बालकवी, विंदा, भा. रा. तांबे, केशवसुत, ग्रेस अशा महान साहित्यिकांच्या अनेक गाजलेल्या कविता रसग्रहणासह शिकवल्या. एखाद्या कथेचा किंवा कादंबरीचा रसास्वाद कसा घ्यायचा, ते आम्ही त्यांच्यामुळे शिकलो. ‘नटसम्राट‘, ‘अश्रूंची झाली फुले‘, ‘एकच प्याला‘सारखी अनेक नाटके सरांना त्यातील प्रसंगांसहित तोंडपाठ होती.ते एखाद्या नाटकाविषयी बोलायला लागले, की असे वाटायचे की आपण ते नाटक स्टेजवर पाहतोय! अजूनही त्यांचे ते तास जसेच्या तसे आठवतात... विद्यासागर सरांनी शिकवलेलं ‘पृथ्वीचं प्रेमगीत‘, ‘खबरदार जर टाच मारुनी‘ वा ‘जन पळभर म्हणतील हाय हाय‘ यांसारख्या अनेक कविता आजही जशाच्या तशा स्मरणात आहेत. त्या साहित्यसंस्कारांमुळे पुढील आयुष्यात मला वाचनाची प्रचंड गोडी लागली. आपल्या वैयक्तिक आयुष्यात नोकरीत मी पायरी-पायरीने प्रगती साधत राहिलोच; पण लेखन क्षेत्रातही नेहमीच काही ना काही धडपड करत राहिलो..याचे श्रेय अर्थातच विद्यासागर सरांचे आहे. आतापर्यंतच्या माझ्या लेखनप्रवासामध्ये दोन कवितासंग्रह,एक लेखसंग्रह काही कथा आणि ललित लेख प्रसिद्ध झाले आहेत. २००७ साली प्रसिद्ध झालेल्या माझ्या पहिल्या कवितासंग्रहाला माझ्या आवडत्या शिक्षकाची ...या विद्यासागर सरांची प्रस्तावना घेण्याची माझी इच्छा होती.माझ्या मॅट्रिकनंतर पुढच्या 30 वर्षांमध्ये त्यांच्याशी अजिबात संपर्क नव्हता... रयत शिक्षण संस्थेतून ते उपसचिव पदावरून निवृत्त झाले होते. त्यांची प्रस्तावना घेण्यासाठी पुण्यात त्यांचे घर शोधून मी त्यांना भेटलो. माझी ओळख आणि भेटण्याचे प्रयोजन सांगताच त्यांनी आनंदाने हे काम केले. एक सुंदर प्रस्तावना लिहून दिली. माझे व्यक्तिमत्व घडण्यात त्यांनी कळत-नकळत केलेले संस्कारच कारणीभूत आहेत, हे सांगायला मला नेहमीच अभिमान वाटतो. ©प्रल्हाद दुधाळ.

गोंधळात गोंधळ

#चित्रपट_आठवण नोकरीला लागल्यावर असेच एक दिवस ऑफिसमधून आम्ही चार मित्र प्रभातला लागलेला अशोक सराफचा ( बहुतेक गोंधळात गोंधळ) सिनेमा बघायला गेलो.मध्यंतर झाले आणि आम्ही चौघेही थिएटर मधून बाहेर यायला लागलो.आमच्या समोर एक जोडपे म्हणजे त्यातला पुरुष बाईच्या कमरेला हात घालून बाहेर निघाला होतो.आम्ही तो सीन बघत त्यांच्या मागून एकमेकांना खुणा करत हसत येत होतो. थिएटर मधील अतिमंद प्रकाशातून ते जोडपे बाहेर उजेडात आल्याबरोबर त्यातल्या पुरुषाने विजेचा झटका लागल्यासारखा त्या बाईच्या कमरेवरचा हात काढून कावरा बावरा होऊन कुणाला तरी शोधत परत थिएटरमध्ये जायला लागला! हा बाबा असा का उलटा फिरला म्हणून आम्ही तसेच जागेवर थांबलो... पहातो तो आत जाऊन दुसऱ्या बाई बरोबर-आपल्या बायकोबरोबर पुन्हा तो बाहेर येत होता .... येता येता ओशाळून तो बायकोला सांगत होता... " अशी कशी मागे राहिलीस ग? तू समजुन मी भलत्याच बाईच्या कमरेला विळखा घालून डोरवर आलो ना! " बायकोच्या डोक्यात काही लवकर प्रकाश पडला नाही.. " हो का...चला वडा पाव घेऊ" आम्ही चौघेही एकमेकांना टाळ्या देत जोरात हसत राहिलो... ' गोंधळात गोंधळ! ' ©प्रल्हाद दुधाळ.

इंग्रजी सिनेमा...आठवण

#चित्रपट_आठवण मी वयाच्या सतरा वर्षापर्यंत थिएटरमध्ये जाऊन चित्रपट पाहिला नव्हता.तोपर्यंत रोडवर किंवा फार फार तर टुरिंग टॉकीजमधे काही सिनेमे पाहिले होते.शिक्षणासाठी पुण्यात आल्यावर मित्रांबरोबर जमेल तसे खिशाला परवडतील असे चित्रपट पहात होतो. मी त्यावेळी गरवारे कॉलेजात शिकत होतो आणि सकाळी ऑफ पिरीयड असला की तेथून जवळ असलेल्या अलका टॉकीजला बऱ्याचदा matinee show बघितला जायचा.तिथे फारसा चॉईस नसायचा.टाईमपास करणे एवढाच उद्देश असल्याने त्या काळात मी गुरुदत्तचा ' प्यासा ' किमान सहा वेळा बघितला होता! त्याच दरम्यान अलकाला The Spy Who Loved Me हा बाँड पट लागला होता.वर्गात या इंग्लिश सिनेमाची अगदी रसभरीत चर्चा चालू होती.मी एकही इंग्लिश सिनेमा तोपर्यंत पाहिलेला नव्हता त्यामुळे एकदा तरी तो अनुभव घ्यावा अशी सुप्त इच्छा मनात होती. कुळकर्णी नावाच्या माझ्या एका मित्राला मी माझ्याबरोबर सिनेमाला यायला तयार केला आणि पैशाची जमवाजमव करून अलकाला दुपारच्या शोला बुकिंग खिडकिसमोर लाईनीत उभे राहिलो. सिनेमाला खूपच गर्दी जमली होती.मला सिनेमाचे तिकीट काढायचा फारसा अनुभव नसल्याने कुळकर्णी लाईंनमधून खिडकीवर गेला आणि दोन बाल्कनीची तिकिटे घेऊन आला.त्याने एक तिकीट मला दिले आणि एक स्वतःकडे ठेवले. शो सुरू व्हायच्या वेळेला तो पुढे आणि मी त्याच्या मागे हॉलमध्ये निघालो... डोअर किपरने त्याचे तिकीट अर्धे फाडून त्याच्या हातात कोंबत कुलकर्णीला आत सोडले .त्याच्या मागे मी माझे तिकीटही डोअर किपरकडे दिले.त्याने माझ्याकडे नीट पाहिले आणि तो म्हणाला... " तुला नाही सोडू शकत आत..." " पण; का?" " हा adult सिनेमा आहे,फक्त प्रौढांसाठी..." " अहो मी कॉलेजात शिकतो " त्याने मला वरून खालपर्यंत न्याहाळले... त्याची फारशी चूक नव्हती... हे खरे होते की मी वयाच्या मानाने खूपच बारका आणि कोवळा वाटत होतो... " बघू तुझे आय कार्ड?" नशीब माझे आय कार्ड खिशात होते! मी लगेच माझे कार्ड त्याला दाखवले.त्याने पुन्हा पुन्हा माझा फोटो आणि Year of Study समोरील S.Y. B.Sc वाचले आणि माझ्याकडे पहात म्हणाला... " खोटी जन्म तारीख लावली का रे?" " नाही हो..." नाईलाज झाल्यासारखा चेहरा करून त्याने एकदाचे मला आत सोडले... कुळकर्णी माझी वाट पहात दरवाजाशी उभा होता.आम्ही आमच्या खुर्च्या शोधून त्यावर बसलो.तोपर्यंत सिनेमाची टायटल होऊन गेली होती! तर अशा प्रकारे मी माझ्या आयुष्यातला पहिला इंग्लिश सिनेमा( तोही जेम्स बाँड 007 चा!) पाहिला ... The Spy Who Loved Me.. © प्रल्हाद दुधाळ.

मदर्स डे

 आज 'मदर्स डे'....मातृदिन ...

आपल्याकडे बरेच लोक अशा नात्यांसाठी वेगळे वेगळे दिवस साजऱ्या करण्याच्या फॅडला नाके मुरडताना दिसतात,मला मात्र पाश्चात्य संस्कृतीचे या 'डे' ज साजऱ्या करायच्या पद्धतीचे कौतुक वाटते.

कुणी म्हणेल त्यात कौतुक ते काय?

आम्ही संपूर्ण वर्षभर प्रत्येक दिवस कोणत्या ना कोणत्या नात्यांचे उत्सव साजरे करतच असतो,प्रत्येक नात्याचा वेगळा दिवस साजरा करायची आम्हाला गरजच नाही...

हो, मान्य आहे... आपली संस्कृती नक्कीच महान आहे आणि पूर्वी आमच्या प्रत्येक सणासुदीत आम्ही विविध नात्यांचा सन्मान करत होतो आणि आजही ती परंपरा काही प्रमाणात जोपासली जात आहे,पण हे सुध्दा तेव्हढेच खरे आहे की जागतिकीकरणाच्या धबडग्यात आपण न कळत का होईना पाश्चात्यांच्या पद्धतींचे अनुसरण करतो आहोत.

   आपल्या परंपरा सांभाळून असे हे सण उत्सवही साजरे करायला काय हरकत आहे ?

तर या मातृदिनाच्या निमित्ताने माझ्या काही कविता  ...खास आईसाठी!

हर दिन मातृदिन.....

मातृदिन आज

उमाळे मायेचे

हर दिवसाचे

होऊ देत...

आईसवे फोटो

सजल्यात भींती

कविता या किती

लिहिल्या हो...

स्मरतात सारे

उपकार तिचे

जग ते आईचे

गुण गाई...

एका दिवसाचा

नको हा देखावा

हर दिन व्हावा

मातृदिन...

सांभाळले तुम्हा

लावला जो जीव

असावी जाणीव

रात दिन...

थकलेली माय

ओझे नये होऊ

काळजी घे भाऊ

आईची रे...

पालक म्हातारे

अनुभवांचा ठेवा

उपयोग व्हावा

संस्कारांचा...

नात्यांचे हे दिन

उपयुक्त सारे

समजून घ्यारे

मोल त्यांचे...

मातृदिनी आन

जोपासेन नाती

नाहीतर माती

जीवनाची...

प्रत्येकाच्या आईने खूप कष्ट घेतलेले असतात आपल्या लेकरांसाठी...

आता माझी आईच बघा ना...

ती कभी ना पाहिली थकलेली 

समस्येसी कुठल्या ती थबकलेली 

सुरकुतल्या हातात हत्तीचे बळ

आधार मोठा असता ती जवळ

कोणत्याही प्रसंगी मागे सदा सर्वदा

निस्वार्थ सेवा वृतीने वागे ती सदा 

माया ममता सेवा भरलेले ते गांव 

सदा ओठी असु दे आई तुझे नाव!

अशी ती राबत असायची सतत ...सदैव ..

आई...

कोंबड आरवायच्या आधीच 

तिने घेतलेली असायची 

डोक्यावर माळव्याची पाटी

चालत रहायची अनवाणी 

नसायची अंधाराची अथवा 

विचूकाट्याची भीती 

मनात एकच ध्यास 

दिवस वर येण्यापूर्वी 

पाटीतला भाजीपाला 

खपायलाच हवा... 

परत धा वाजता 

मजुरीवर पोचायला हवं... 

तिच्या त्या ढोर मेहनतीत 

तिने पेरली होती 

उज्वल भविष्याची स्वप्ने... 

आज ना उद्या या घामावर 

सुखाचे पीक नक्की जोमात बहरेल.....

कधीच ती दिसली नाही हतबल 

पण....

माहीत नाही तिची स्वप्ने 

पूर्णत्वाला गेली की नाही 

सुखदु:खात कायम स्मरते 

माझी सतत राबणारी आई! 

  आज ती नाही...पण...

  आईने शिवलेली एक मायेची गोधडी अजूनही माझ्याकडे आहे...तीची आठवण..

मायेची गोधडी...

नऊवारी जुन्या साड्या जपून जपून ठेवायची,

फाटक्या कपड्यातले डिझाईन कापून जपायची,

रंगीबेरंगी चिंध्या नी काठ शिंप्याकडून आणायची,

ऊन तापायला लागलं की स्वच्छ धुवून सुकवायची,

फुरसतीचा दिवशी मोठ्या सुईत दोरा ओवायची,

जमिनीवर कपडे अंथरून तयार व्हायचं डिझाईन,

चौकोन त्रिकोण,पक्षांचे आकार रंगीत वेलबुट्टी,

कल्पनेला फुटायचे पंख, पळायचा धावदोरा सुसाट,

आकाराला यायची आईच्या हातची मायेची गोधडी!

तिच्यात असायची स्नेहाळ ऊब थंडीत रक्षणारी,

गुरफटून घेताच गाढ झोप लागायची जणू कुशीसारखी!

आता गोधडी जीर्ण झालीय,तरी जपतोय आठवण,

मन सैरभैर होते तेव्हा तेव्हा शिरतो या गोधडीत,

मायेचा हात फिरतो पाठीवर,मिळते नवी उमेद!

लाखोच्या आलिशान गादीवर नाही मिळत ते सुख,

मिळते जे मायेच्या त्या जीर्ण ओबडधोबड

गोधडीतून!

अशी असते आई...तिच्या नसण्याने आयुष्य अर्थहीन होऊन जाते ..

तुझ्याविना आई ...

वासल्य करुणा माया ममता

 हृदयात भरली ठाई ठाई,

त्यागास त्या लेकरास्तव

वरणाव्यास योग्य शब्द नाही!

 तव कष्टास त्या सीमा नव्हती,

 संकटांची मालिका ती भवती 

 हसतमुखी गायलेली अंगाई 

 कसे होऊ आम्ही उतराई?

 संस्कारांची दिली शिदोरी 

  स्वाभिमानाची बळकट दोरी 

  आशीर्वाद नी तुझी पुण्याई

  चाललो आडवाट वनराई

  जात्यावरील ओवी आठवे

  स्वाभिमानाची ज्योत आठवे

  आहे येथेच भास असा होई

  तुझ्याविना व्यर्थ हे जिणे आई!

आईने इतके कष्ट घेऊन मोठे केले तेव्हा तिला एक शब्द देणे आवश्यकच होते...

गवसणी...

 शिकवलेस स्वाभिमानी जगणे 

 माणुसकीने जिंकण्याचा ध्यास,

 संकटातही आई शोधेन संधी 

 घालेन गवसणी मी गगणास!

नक्कीच ...आईच्या त्या प्रचंड उपकारांचे उतराई होणे केवळ अशक्य आहे...

असं असलं तरीही समाजात आज वेगळं वेदनादायी चित्र बघायला मिळते आहे ..

महान संस्कृतीचा वारसा सांगणाऱ्या आमच्या देशातले हे चित्र नक्कीच विचार करायला लावते..m

आज  मातृदिन म्हणजे अनेक कृतघ्न लोकांसाठी केवळ एक उपचार झालेला आहे....ते झाले आहे...

सेलिब्रेशन... 

तो पोटचा पोरगा 

नटवलेल्या बायको आणि पोरांना घेऊन

मिठाईचं मोठ्ठ खोकं घेऊन 

सक्काळी सकाळी

आश्रमाच्या गेटवर आला तेव्हा

तिच्या सुरकुतलेल्या चेहर्यावर आणि डोळ्यात 

खूप खूप दिवसांनी मोकळढाकळं

हास्य ओसंडलं

भराभर उरकून

ठेवणीतलं लुगडं नेसून

थरथरते पाय सावरत

व्हरांड्यात ती उभी्.....

आज कित्येक दिवसांनंतर

नातवंड गळ्यात पडणार होती....

तिला अनुभवाने आता हे माहीत होतं...

आता मोबाईल सरसावतील

अंगाखांद्यावर तिच्या सलगीने रेलून

मिठाईचा मोठा तुकडा

तोंडात कोंबता कोंबता

होईल फोटोंची लयलूट

उद्या झळकतील छब्या 

सोशल मिडियावर...

तिने झटकले मनातले विचार ..

मनोमन...

हात जोडले त्या गोऱ्या साहेबाला...

जाता जाता देवून गेलेल्या संस्काराला...

‘मदर्स डे’

एक निमित्त...

पाडसांना कुरवाळण्याचं

कोंडलेल्या वात्सल्याला

वाट करून द्यायचं...

आता तिचा उत्साह दुणावला...

सज्ज आता ती....नव्याने....

‘मदर्स डे’

सेलिब्रेशनसाठी....

हे कटू असले तरी सत्य आहे...

यांना कोणीतरी सांगा हो..

मदर माता अम्मी वा मम्मी

माय अथवा म्हणू दे आई ....!

जगात निरपेक्ष स्नेहाचे

दुजे नाते आस्तीत्वातच नाही...!

आई... मातृदिनाच्या निमित्ताने तुला विनम्र अभिवादन...

..... ©प्रल्हाद दुधाळ.

       (९४२३०१२०२०)

महिला दिन स्पेशल

 #womensdayspecial 

  मी १९८१ साली टेलिफोन खात्यात टेलिफोन ऑपरेटर म्हणून नोकरीला लागलो.त्या आधी पुण्यात तरी या पदावर फक्त महिलांचीच भरती होत असायची.तो  ट्रंक कॉल बुक करून संभाषण होण्यासाठी तासनतास वाट बघण्याचा काळ होता, आणि हे कॉल जोडून द्यायचं काम आमच्या खात्याच्या या महिला टेलिफोन ऑपरेटर तिन्ही शिफ्टमध्ये काम करून करायच्या.१९८० दरम्यान तांत्रिक बिघाडासंदर्भातील कामात महिलांच्या मर्यादा लक्षात घेऊन ऑपरेटर पदावर पुरुष कर्मचाऱ्यांची भरती सुरू झाली आणि त्यातल्या दुसऱ्याच बॅचमध्ये माझी खात्यात वर्णी लागली.

    ट्रेनिंग संपले आणि पोस्टिंग झाल्यावर पहिल्याच दिवशी लक्षात आले की पस्तीस स्टाफ असलेल्या आमच्या सेक्शनला आम्ही केवळ सहाजण पुरुष ऑपरेटर होतो,एवढेच नाही तर आमच्या सहा सुपरवायझरमध्ये चार महिला होत्या! आमच्या सेक्शन प्रमुख पदी (ज्याला हायर ग्रेड सुपरवायझर असे म्हणत असत)एक अत्यंत कडक स्वभाव असलेल्या महाडिक नावाच्या मॅडम होत्या,आणि त्यांची सेक्शनवर प्रचंड दहशत होती....

    थोडक्यात प्रचंड प्रमाणात महिलाराज असलेल्या त्या सेक्शनमध्ये आणि टेलिफोन खात्यात मला आता काम करायचे होते... आत्तापर्यंतचे  माझे आयुष्य खेड्यात गेलेले, शिवाय त्या काळात मी येरवड्यात नागपूर चाळीत रहात असल्याने ग्रामीण आणि शिवराळ भाषा बोलण्यात सवयीची होती. बोलताना तथाकथित असंस्कृत शिवराळ शब्दही बऱ्याचदा तोंडाला यायचे आणि इथे तर बोलण्याचेच काम होते तेही महिला बाजूला बसलेल्या असताना!,त्यामुळे खूपच टेन्शन आले होते. 

    कार्यालयात या महिलांशी बोलताना चुकूनही वावगा शब्द ओठांवर येऊ नये म्हणून सुरुवातीला खूप काळजी घ्यावी लागली, पण लवकरच महाडिक मॅडमने लावलेल्या शिस्तीमुळे भाषा सुधारलीच, शिवाय कामातही तरबेज झालो...

   माझी कामातली हुशारी पाहून माझ्यावर काही विशेष कामे सोपवली गेली आणि शिफ्ट ड्युटी मधून माझी सुटका झाली.प्रमोशन साठी परीक्षेच्या अभ्यासाला वेळ मिळाल्याने पहिल्या पाच वर्षांतच मला प्रमोशन मिळून टेलिफोन इन्स्पेक्टर झालो, पुढे तीन चार वर्षात ज्युनियर टेलिकॉम ऑफिसर झालो....

    आता जरी मी वर्ग दोनचा अधिकारी झालो असलो तरी समोर वेगळाच प्रश्न उभा रहायचा; कारण ज्यांच्या बरोबर पूर्वी मी ऑपरेटर म्हणून काम केले होते अशा महिलांचा बॉस म्हणून मला काम करावे लागत होते! २००५ साली माझ्याकडे ग्राहक सेवा केंद्राचा उप विभागीय अभियंता म्हणून जबाबदारी देण्यात आली.bsnl ने नुकतीच मोबाईल आणि ब्रॉडबांड सेवा सुरू केली होती आणि  निदान हजार पाचशे ग्राहक इथे आपल्या समस्या घेऊन दररोज यायचे.माझ्या हाताखाली सत्तावीस महिला कर्मचारी कार्यरत होत्या आणि सगळ्यांची मर्जी सांभाळत काम करवून घेण्याचे मोठे आव्हान समोर असायचे,पण मुळात नेहमीच सर्वाँना बरोबर घेऊन माझी काम करण्याची पध्दत मला मदतीला आली आणि माझ्या हाताखाली काम करणाऱ्या स्टाफने प्रचंड सहकार्य केले मला त्रास होईल असे कोणीही वागले नाही,उलट आपल्यातूनच वरच्या पदावर गेलेल्या या मित्राला जास्तीत जास्त मदत करून सेक्शनची आणि पर्यायाने आपल्या साहेबाची कार्यक्षमता कशी उत्कृष्ट होईल हे पाहिले जायचे.

   कधी कधी तर मला असेही काही सेक्शन मिळाले जेथे पूर्वी माझ्या सिनियर असलेल्या महिलांची माझ्या हाताखाली नेमणूक झाली.इथे त्यांना योग्य तो मान देऊन त्यांच्याकडून भरपूर काम करून घेण्यासाठी मला माझे सारे कौशल्य पणाला लावायला लागायचे आणि मी त्यात यशस्वी व्हायचो. यासाठी मी माझी म्हणून एक कार्यशैली विकसित केली होती.सगळ्यांचे वाढदिवस साजरे करणे, दर आठ मार्चला Women's Day ला खास सुजाता मस्तानी मागवायची.सगळ्यांच्या समस्या समजून घ्यायच्या आणि नियमात बसवून शक्य तेवढी मदत देण्याचा प्रयत्न करायचा, धीराचे दोन शब्द बोलायचे, सगळ्यांची विचारपूस करत रहायचे अशा पद्धतीच्या वागण्याने मी  स्टाफ बरोबर आपलेपण जोपासत राहीलो त्यामुळे माझी जिथे जिथे बदली झाली तो सेक्शन माझे कुटुंब होऊन जायचा! 

   माझ्या या कामाच्या पध्दतीमुळे प्रत्येक ठिकाणी मला हाताखालच्या कर्मचाऱ्यांकडून  प्रचंड सहकार्य मिळत राहिले आणि मी कायमच एक कार्यक्षम अधिकारी म्हणून नावारूपाला आलो.

एक यशस्वी अधिकारी म्हणून मी निवृत्त झालो याचे श्रेय अर्थातच या स्टाफचे आहे... आजच्या या महिला दिनी माझ्या यशासाठी ज्या महिलांनी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षपणे सहकार्य केले त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणे नक्कीच माझे कर्तव्य आहे म्हणून हा पोस्ट प्रपंच....

 महिला दिनानिमित्त सर्व स्री जगताला सलाम!

© प्रल्हाद दुधाळ.

तुम्हीच ठरवा

 कोणतीही व्यक्ती इतरांसाठी चांगली किंवा वाईट हे कशावरून ठरते? 

    खरं तर माणूस चांगला आहे किंवा वाईट आहे असे काही नसते! 

   माणूस समोरच्या व्यक्तीच्या अपेक्षेप्रमाणे वागला की संबंधीत माणूस त्या व्यक्तीच्या दृष्टीने चांगला, तर तो त्याच्या मनाविरुद्ध वागला की तो वाईट ठरतो...

    त्यामुळेच असेल एकच व्यक्ती एखाद्याच्या दृष्टीने चांगली असते,पण दुसऱ्या माणसाच्या दृष्टिकोनातून तीच व्यक्ती वाईट असू शकते!

    तुम्हाला कुणी चांगले म्हणते म्हणून तुम्ही चांगले असालच असे मुळीच नाही!

   तुम्ही चांगले तेव्हाच ठराल जेव्हा तुम्ही स्वतःच स्वतःला चांगले असल्याचे पटवून द्याल...

  तेव्हा, तुम्हाला कोण काय समजतो त्याचा विचार करण्यापेक्षा स्वतःच्या नजरेत तुम्ही चांगले रहाण्याचा प्रयत्न करायला हवा. एकदा का तुम्ही चांगलेच आहात हे स्वतःला वागण्या बोलण्यातून समजावले की काय बिशाद आहे तुम्हाला कोणी वाईट म्हणायची? आणि त्यातूनही कुणी बोट दाखवले तर त्याला फार गंभीरपणे घ्यायची गरज नाही...बरोबर ना?( सहजच)

©प्रल्हाद दुधाळ.

मराठी भाषा दिवस आणि आपण

 आपले जगणे अधिकाधिक सोपे व्हावे म्हणून माणसाने जसा विविध यंत्रांचा शोध लावला तसाच आपल्या बोलण्यातला अघळपघळपणाही कमी करून आपला वेळ आणि ऊर्जा वाचवायचा प्रयत्न केला आहे.

   प्रत्येक गोष्टीला आटोपशीर आणि सोपे करायच्या नादात त्याच्या लिहिण्यात आणि बोलण्यात अनेक शॉर्टकट आले.इंग्रजी भाषेतल्या अनेक शब्दांची लघुरुपे आपण अगदी मराठीत बोलतानाही सर्रास वापरतो.समोरासमोर भेटायला वेळ नाही म्हणून सुरुवातीला फोनवरून होणाऱ्या गप्पांना चॅटिंगचा सोपा पर्याय आला आणि लांबलचक टाईप करून शाब्दिक गप्पा सुरू झाल्या. मग पुढे जाऊन टायपिंगचा वेळ वाचवण्यासाठी विविध शब्दांचे शॉर्टकट वापरात आले.वाढदिवसाच्या शुभेच्छा,गुड मॉर्निंग, गुड नाईट,इत्यादी hbd, gm, gn इतके आकुंचित झाले! 

   त्यातच सोशल मीडियावर विविध ईमोजी आल्या आणि शब्दांपेक्षा या बाहुल्याच मनातल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी सर्रास वापरल्या जाऊ लागल्या आहेत...

  मनातले चार शब्द लिहिण्यासाठी लोकांना वेळ नाही त्या ऐवजी तिथे बाजूला तयार असलेल्या इमोजींपैकी एकावर टिचकी मारून भावना व्यक्त करण्याचा शॉर्टकट लोकांच्या सवयीचा होऊ पहात आहे.

   एका बाजुला मीssमsराsठी चा गजर करायचा,पण एरवी दिवसभरात एखादा मराठी शब्द लिहिण्याचीही तसदी घ्यायची नाही असा करंटेपणा सुरू झाला.वर्षातून एकदाच मराठी भाषा दिनाच्या दिवशी आमची मराठी किती महान आहे याचे गोडवे गायचे,पण एरवी सगळा आनंदी आनंदच आहे....

   मराठी भाषा मराठी माणसांनी वापरली तरच जगणार आहे तेव्हा आपल्या या अमृतापेक्षा गोड भाषेचा वापर जाणीवपूर्वक करूया....

  मराठी भाषा दिनाच्या सर्व मराठी प्रेमींना हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा...

  ©प्रल्हाद दुधाळ.